Cây Bọ Mẩy

Bài “Phát hiện cây Đại Thanh diệp tại Đà nẵng” của tác giả Trần Đình Niên đã cung cấp những thông tin về cây thuốc này và hảo tâm chia sẻ với chúng ta những kinh nghiệm sử dụng quý giá của mình. Tuy nhiên, có một chi tiết, theo thiển ý của tôi, có thể là nên xem xét thêm. Cụ thể: Rễ cây Bọ mẩy không phải là vị thuốc Bản lam căn trong Đông y Trung Quốc.

 

 

Như ông đã viết: “Trong thuốc Bắc có hai vị thuốc Đại Thanh Diệp (lá), Bản lam căn (rễ) đều có tác dụng thanh nhiệt rất tốt, nhưng trên thị trường phải nhập của Trung Quốc nên thường rất đắt, đôi khi hiếm không tìm mua được. Đọc sách thuốc tôi được biết hai vị thuốc đó có cùng nguồn gốc từ một cây còn có tên là Bọ mẩy hay Đắng cẩy, mọc hoang ở vùng đồi trung du Bắc bộ và Trung bộ nước ta...”. Xin được trao đổi chi tiết hơn:

 

Về Đại thanh diệp và Đại thanh căn.


Trong Đông y Trung Quốc (Trung y), vị thuốc mang tên Đại thanh diệp là cành, lá của 5 cây khác nhau (trong số đó, 3 cây thấy mọc ở Việt Nam):

1- Cây Lộ biên thanh – Clerodendron cyrtophyllum Turcz. Thuộc họ Cỏ roi ngựa. Cây này ở Việt Nam gọi là Bọ mẩy, cũng chính là cây mà tác giả T.Đ Niên đã đề cập đến trong “ ống kính khắp nơi”, CTQ số 3, tháng 4 năm 2003.

 

2- Cây Liễu lam – Polygonum tinctorium Ait., thuộc họ Rau răm (Polygonaceae). Tại Việt Nam, cây có tên là Nghể chàm, mọc hoang ở Hà Tây, Ninh Bình,... và được trồng ở một số nơi để chế thuốc nhuộm.

 

3- Cây Mã lam – Baphicananthus cusia (Nees) Bremek.; còn có tên khoa học là Strobilanthes cusia (Nees) Kuntze. Thuộc họ Ô-rô (Acanthaceae). Tại Việt Nam gọi là cây Chàm mèo, mọc hoang ở các thung lũng ẩm ướt, núi đá; có mặt ở hầu hết các tỉnh miền núi phía Bắc, như Lào Cai, Sơn La, Hà Giang, Thái Nguyên...

 

4- Cây Tùng lam Isatis tinctoria L. thuộc họ Chữ thập (Brassicaceae). Theo sách Những cây thuốc và vị thuốc VN của GS Đỗ Tất Lợi, cây này không thấy ở nước ta. Cũng không có mặt trong Từ điển cây thuốc VN của TS Võ Văn Chi.

 

5- Cây  Thảo đại thanh – Indigotica Fort., họ Chữ thập (Brassicaceae)- cũng chưa phát hiện thấy ở VN.
Trong khi vị thuốc Đại thanh diệp có thể là cành lá của nhiều loài cây, thì vị thuốc Đại thanh căn lại là rễ của một cây duy nhất: cây Lộ biên thanh - Clerodendron cyrtophyllum Turcz. đã nói ở trên. Trong sách thuốc Trung Quốc Đại thanh căn, còn có tên là Xú căn, Dã địa cốt (Phúc kiến dân gian  bản thảo), Thổ địa cốt bì (Giang Tây dân gian thảo dược nghiệm phương).

 

Về vị thuốc Bản lam căn:


Bản lam căn là rễ của 3 loài cây:

 

1. Cây Tùng lam ( còn gọi là Đại lam) , tên khoa học là Isatis tinctoria L., họ Chữ thập (Brassicaceae). Chưa phát hiện thấy mọc ở VN; Không thấy mô tả trong Những cây thuốc và vị thuốc VN và Từ điển cây thuốc VN.

 

2. Cây Thảo đại thanh, tên khoa học là Isatis Indigotica Fort., họ Chữ thập (Brassicaceae)- Cũng chưa phát hiện thấy ở VN.

 

3. Cây Mã lam, tên khoa học là Baphicananthus cusia (Nees) Bremek., họ Ô-rô (Acanthaceae). Cây này ở Việt Nam gọi là Chàm mèo, như đã nói ở trên.

 

Như vậy đã có thể đưa ra hai nhận xét:

 

Cây Bọ mẩy ở  Việt Nam cho ta 2 vị thuốc: Đại thanh diệp và Đại thanh căn.

 

Rễ cây Bọ mẩy không phải là vị thuốc Bản lam căn trong Đông y Trung Quốc.

 

Theo - Caythuocquy.info.vn

 

Cẩm nang sống khỏe

Sống khỏe mỗi ngày Sống khỏe mỗi ngày Ngủ: Một đêm ngon giấc thực sự rất quan trọng cho sức...
Biểu hiện khi sức khỏe xuống dốc Biểu hiện khi sức khỏe xuống dốc Nhức đầu Ai cũng thỉnh thoảng bị nhức đầu. Nếu bạn bị...
Bí quyết chăm sóc đôi bàn chân Bí quyết chăm sóc đôi bàn chân Xoa bóp Tự xoa bóp hai bàn chân một ngày hai lần, sáng và...
5 kiểu đau bụng phụ nữ cần lưu ý 5 kiểu đau bụng phụ nữ cần lưu ý Dưới đây là một số kiểu đau vùng bụng dưới điển hình...
8 điều nghiêm cấm sau bữa ăn 8 điều nghiêm cấm sau bữa ăn 1. Tắm Sau khi ăn cơm xong, dạ dày cần một lượng máu lớn...

Tin tức

Phát hiện hơn 1200 loài cây thuốc quý Phát hiện hơn 1200 loài cây thuốc quý Trên cơ sở tiềm năng và hiện trạng của các cây quý ở...
600 loài cây thuốc quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng: Cần phải làm gì? 600 loài cây thuốc quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng: Cần phải làm gì?     Các loài cây thuốc quý đang lụi tàn PGS.TS. Nguyễn Thị Kim...
Phát hiện cây thuốc quý giảo cổ lam Phát hiện cây thuốc quý giảo cổ lam Giảo cổ lam là một dược liệu rất quý hiếm và mới chỉ...
Nguy cơ cạn kiệt nguồn cây thuốc quý Nguy cơ cạn kiệt nguồn cây thuốc quý Tuy nhiên, nguồn dược liệu (DL) được ví như "vàng...

Thống kê truy cập

Hiện có 21 khách Trực tuyến