Cây Địa Hoàng

Một cây thuốc mà y học Trung Quốc cho là thần dược. Một cây thuốc mà trước kia ở Việt Nam ta chưa có, nay đã trồng được. Vì vậy, Vụ Y học Cổ truyền đã đưa nó vào danh mục cây thuốc trồng trọt trong nước là chính. Một  cây thuốc mà cùng một rễ củ của nó cho ta hai vị thuốc: Sinh địa và Thục địa. Đó là cây Địa Hoàng.

Nguồn gốc


Địa hoàng là cây thuốc quý cho 2 vị thuốc: Sinh địa (tức là củ Địa hoàng còn sống) và Thục địa (tức là củ Địa hoàng đã được nấu chín). Cả hai vị thuốc Sinh địa và Thục địa đều nằm trong đầu vị thuốc Bắc. Trước kia ở nước ta chưa có cây Địa hoàng. Năm 1958 ta nhập giống từ Trung Quốc. Viện Dược liệu đã nghiên cứu di thực thuần hóa và đưa vào phát triển trồng đại trà. Trong thập kỷ 70, hầu như năm nào ta cũng tự trồng được Sinh địa và Thục địa, không phải nhập dược liệu từ nước ngoài nữa. Những tỉnh trước đây trồng nhiều Địa hoàng là: Hải Hưng, Hà Bắc, Hà Nam Ninh, Thái Bình, Vĩnh Phúc, ngoại thành Hà Nội. Các tỉnh khác cũng có trồng nhưng ít hơn. Sau giải phóng miền Nam, Địa hoàng còn được trồng ở một số tỉnh phía Nam.

 

Mô tả

 

Địa hoàng có tên khoa học là: Rehmania Glutinosa Gaertn Libosch thuộc họ Hoa Mõm chó (Scrophulariaceae). Địa hoàng là cây thân thảo cao từ 20cm đến 40cm. Toàn cây có lông màu tro hơi trắng. Thân rễ phình thành củ, lúc đầu mọc thẳng, sau đâm ngang. Đường kính thân củ từ 1cm đến 4cm. Lá mọc vòng ở gốc. Phiến lá hình trứng ngược (đầu to ở ngoài, đầu bé ở cuống). Lá dài từ 3cm-15cm, rộng từ 1-6cm. Mép lá có răng cưa không đều, phiến lá không phẳng có nhiều gân ở mặt dưới. Hoa hình chuông mọc thành chùm ở đầu cành. Tràng dài từ 3-4cm, màu tím sẫm, mặt trong hơi vàng và lốm đốm tím. Có 4 nhị (2 lớn, 2 bé). Rất hiếm khi thấy quả.

 

Công dụng và liều dùng

 

Theo YHCT, Sinh địa có vị ngọt hơi đắng, tính hàn, vào 4 kinh Tâm, Can, Thận và Tiểu trường, có tác dụng thanh nhiệt, mát máu, ức chế huyết đường, lợi tiểu, mạnh tim nên thường được dùng trong các bệnh thiếu máu, suy nhược, tiểu đường, chảy máu, rong kinh. Theo Dược điển, ngày dùng 9-15g dưới dạng thuốc sắc hoặc phối hợp với các vị thuốc khác do lương y kê đơn.

 

Trong trường hợp thiếu máu, hành kinh gián đoạn, con gái chậm kinh hoặc hành kinh lượng ít, máu sẫm không tươi thì dùng:

 

Sinh địa      20g

Hối đầu thảo      10g

Sắc uống trong ngày, dùng 5 thang là khỏi.

Trường hợp bệnh nhân bị nhiệt nóng âm, gầy rộc hoặc do mất máu sinh thiếu máu, trẻ em máu nóng sinh ra mụn nhọt, nổi hạch thì dùng:

Sinh địa      20g

Huyền sâm      10g

Sắc uống trong ngày, dùng 5 thang là khỏi.

Hai công thức trên là của cố Lương y Lê Trần Đức-Viện Y học cổ truyền dùng có kết quả tốt.

Ngoài ra, trong trường hợp bệnh nhân bị đái tháo đường, gầy yếu, chậm chạp, khát nước nhiều thì dùng Sinh địa Hoàng liên hoàn (Công thức của Thiên Kim

Phương)

Sinh địa      400g

Hoàng Liên      300g

Tất cả tán nhỏ, trộn mật ong rồi viên nhỏ bằng hạt ngô. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 20 viên. Dùng hết, lượng đường huyết sẽ giảm.

 

Thục địa


Thục địa là rễ của Địa hoàng đã được nấu chín. Song việc chế biến Thục địa rất cầu kỳ. ở Trung Quốc người ta chế theo phương thức “Cửu trưng, cửu sái” tức là chín lần nấu, chín lần phơi. Còn ở Việt nam, Dược điển quy định như sau: Sinh địa rửa sạch cho vào thùng, củ to ở dưới, củ nhỏ ở trên. Cứ 90kg Sinh địa cho 10 lít rượu 400. Đun to lửa đến khi sôi rồi tiếp tục đun nhỏ lửa trong 6-8 giờ cho đến cạn nước (trong khi đun cứ khoảng 1 giờ lại múc nước ở dưới nồi tưới lên trên cho củ chấm đều). Sau đó vớt ra phơi, rồi lại nấu. Làm như vậy 5-7 lần, tuỳ theo, đến khi dược liệu đen nhánh là được.

Thục địa vị ngọt, tính ấm, vào 3 kinh: Tâm, Can, Thận có tác dụng tư âm, dưỡng huyết, bổ thận, sáng mắt, thính tai, đen râu tóc (tư dưỡng), làm cường tráng cơ thể, người lao tâm khổ tứ lo nghĩ, hoại huyết nên dùng. Liều dùng 8-16g một ngày, có thể dùng tới 40g dưới dạng thuốc sắc hoặc phối hợp với các loại thuốc khác.

 

Bài thuốc Tứ Vật. (Theo Thuốc  bổ cho phụ nữ) gồm:


Xuyên khung      6g

Đương quy      12g

Thục địa      12g

Bạch thược      8g

 

Sắc uống trong ngày; Dùng 5-10 thang.  Để chữa thiếu máu, cơ thể suy nhược, kinh nguyệt không đều, đau ở rốn, đẻ xong lâu sạch, máu hôi chảy kéo dài.

Bài Lục vị Địa hoàng hoàn (Theo Trung y)

Thục địa      320g

Sơn thù du      160g

Hoài sơn      160g

Mẫu đơn bì      120g

Bạch phục linh      120g

Trạch tả      120g

5 vị ở dưới được sấy khô rồi tán thành bột. Thục địa giã cho mềm nhũn, thêm mật ong. Tất cả trộn thật đều rồi viên thành viên bằng hạt ngô. Ngày uống 20-30 viên (tương đương 8-12g) uống trước bữa ăn.

Chữa đau đầu, chóng mặt, cổ khô đau, miệng lưỡi lở loét, tai ù, răng lung lay, lưng đau gối mỏi, di tinh, mộng tinh, đổ mồ hôi trộm, phụ nữ kinh nguyệt không đều, trẻ em gầy yếu.

 

Theo - Caythuocquy.info.vn

 

Cẩm nang sống khỏe

Sống khỏe mỗi ngày Sống khỏe mỗi ngày Ngủ: Một đêm ngon giấc thực sự rất quan trọng cho sức...
Biểu hiện khi sức khỏe xuống dốc Biểu hiện khi sức khỏe xuống dốc Nhức đầu Ai cũng thỉnh thoảng bị nhức đầu. Nếu bạn bị...
Bí quyết chăm sóc đôi bàn chân Bí quyết chăm sóc đôi bàn chân Xoa bóp Tự xoa bóp hai bàn chân một ngày hai lần, sáng và...
5 kiểu đau bụng phụ nữ cần lưu ý 5 kiểu đau bụng phụ nữ cần lưu ý Dưới đây là một số kiểu đau vùng bụng dưới điển hình...
8 điều nghiêm cấm sau bữa ăn 8 điều nghiêm cấm sau bữa ăn 1. Tắm Sau khi ăn cơm xong, dạ dày cần một lượng máu lớn...

Tin tức

Phát hiện hơn 1200 loài cây thuốc quý Phát hiện hơn 1200 loài cây thuốc quý Trên cơ sở tiềm năng và hiện trạng của các cây quý ở...
600 loài cây thuốc quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng: Cần phải làm gì? 600 loài cây thuốc quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng: Cần phải làm gì?     Các loài cây thuốc quý đang lụi tàn PGS.TS. Nguyễn Thị Kim...
Phát hiện cây thuốc quý giảo cổ lam Phát hiện cây thuốc quý giảo cổ lam Giảo cổ lam là một dược liệu rất quý hiếm và mới chỉ...
Nguy cơ cạn kiệt nguồn cây thuốc quý Nguy cơ cạn kiệt nguồn cây thuốc quý Tuy nhiên, nguồn dược liệu (DL) được ví như "vàng...

Thống kê truy cập

Hiện có 25 khách Trực tuyến